Dibuho ni: Jemima Martha Seguerra & Hana Codiamat
Disenyo ni: Erelah Janika Geniza
Inilathala ni: Keshia Gwyneth Esposa
Petsang Inilathala: Hunyo 12, 2026
Oras na Inilathala: 10:48 AM
Sa tuwing sasapit ang ika-12 ng Hunyo, makikita ang mga watawat na nakasabit sa paaralan at sa tanggapan ng buong bansa. Para sa nakararami, isa lamang itong karagdagang regular holiday sa kalendaryo. Ngunit sa likod ng pagdiriwang ng Independence Day nakaukit ang isang makasaysayang pakikibaka, sakripisyo, at lubos na pagmamahal sa bayan. Ang mga kwentong patuloy na humuhubog sa pagkakakilanlan ng bawat Pilipino hanggang sa kasalukuyan.
Dahil noong ika-12 ng Hunyo, taong 1898, idineklara ang kalayaan ng Pilipinas mula sa mahigit tatlong siglong pananakop ng Espanya. Iwinagayway sa tahanan ni Emilio Aguinaldo sa Kawit, Cavite. Kasabay nito ang pagtugtog ng “Marcha Filipina Magdalo,” na ngayon ay ang tinaguriang pambansang awit ng bansa. Ang araw na ito ang nagsilbing sagisag ng pag-asa para sa maraming Pilipino na matagal nang naghahangad ng kasarinlan at karapatang pamahalaan ang sariling bayan.
Ngunit ang deklarasyong ito ay hindi lamang bunga ng isang araw na tagumpay. Dahil bago marating ang makasaysayang sandali na iyon, kinailangan munang isakripisyo ng maraming Pilipino ang kanilang mga buhay upang ipaglaban ang kalayaan. Mula sa mga repormistang humihingi ng pagbabago hanggang sa mga rebolusyonaryong humahawak ng armas. Ang bawat isa ay naging bahagi ng kwento sa pagbuo ng isang bansang malaya.
REBOLUSYONG TUNGO SA KASARINLAN
Sa kabila ng pagdedeklara ng kalayaang iyon, hindi agarang natamasa ng Pilipinas ang ganap na kasarinlan. Dahil noong Disyembre 1898, nilagdaan ng Espanya at Estados Unidos ang kasunduan sa Paris kung saan isinuko ng Espanya ang Pilipinas sa halagang 20 milyong dolyar. Dahil dito, muli na namang naharap ang bansa sa panibagong laban at pananakop.
Bilang pagpapatuloy ng hangarin ng mga Pilipino para sa tunay na kalayaan, sumiklab ang digmaang Pilipino-Amerikano noong 1899. Sa yugtong ito ipinakita ng kasaysayan na ang isang deklarasyon ay hindi kailanman sapat upang makamit ang kasarinlan. Kinailangan itong ipaglaban nang paulit-ulit laban sa mga pwersang nagnanais na pamahalaan ang bansa.
Matapos ang naging pananakop ng Estados Unidos at panandaliang pananakop ng Hapon noong ikalawang digmaang pandaigdig, kinilala ang kalayaan ng Pilipinas noong ika-4 ng Hulyo, 1946. Sa loob ng napakaraming taon, ito ang kinikilalang opisyal na kasarinlan ng ating bansa.
Gayunpaman, nilagdaan ni Pangulong Diosdado Macapagal noong 1962 ang Proclamation No. 28 na paglilipat ng pagdiriwang ng Araw ng Kalayaan sa Hunyo 12. Naglalayon itong kilalanin ang araw kung kailan mismo inihayag ng mga Pilipino ang kanilang kalayaan. Higit na binigyang diin ang papel ng Pilipino sa sariling kasaysayan ng bansa sa pagbabalik sa petsang ito.
Tunay ngang hindi lamang mga kilalang bayani ang naging bahagi ng laban tungo sa ating kalayaan. Dahil maraming karaniwang mamamayan, magsasaka, manggagawa, at mga kabataan ang nakiisa sa iba’t ibang paraan upang suportahan ang rebolusyon. Madalas man silang hindi nababanggit sa mga usapan at aklat ng kasaysayan, sila naman ay naging mahalagang bahagi ng kasaysayan ng ating kalayaan na ipinagdiriwang hanggang sa kasalukuyan.
HIGIT PA SA PISTA
Taon-taon, ipinagdiriwang ang Araw ng Kalayaan sa pamamagitan ng mga seremonya; ang pag aalay ng mga bulaklak sa bantayog ng mga bayani, pagtaas ng watawat ng Pilipinas sa mga pampublikong mga lugar, at iba't ibang mga programang pangkultura at pangkasaysayan. Habang ang mga paaralan, lokal na pamahalaan, at iba pang mga institusyon ay naglulunsad din ng mga gawain na makapag paalala sa bawat mamamayan tungkol sa kahalagahan ng ating kalayaan at pagiging makabayan.
Ngunit higit pa rito ang kahalagahan ng Araw ng Kalayaan. Dahil sa bawat pagwagayway at bawat seremonyang ginaganap. Ito ay nagsisilbing paalala sa bawat sakripisyong ginawa ng mga mamamayang Pilipino. Ang kalayaan na ating tinatamasa ngayon ay bunga ng pakikibakang hindi dapat ibaon sa limot ng kasalukuyan at susunod pang mga henerasyon.
KADENANG HINDI MAKITA
Bagama’t malaya na ang Pilipinas bilang isang bansa, marami pa ring Pilipino ang tuluyang nakararanas ng mga suliranin na naglilimita sa kanilang mga oportunidad. Kabilang na rito ang kahirapan, kawalan ng trabaho, at hindi pantay na karapatan sa edukasyon at serbisyong pangkalusugan.
Sa maraming komunidad, hanggang sa kasalukuyan ay nananatili pa ring hamon ang pagkakaroon ng disenteng kabuhayan at pagkakaroon ng sapat na kita upang matugunan ang pangangailangan sa araw-araw. Bunga nito, maraming pamilya ang napipilitan na isantabi ang edukasyon, kanilang kalusugan, at iba pang mahahalagang aspeto ng kanilang buhay upang may panggastos sa araw-araw.
Dahil para sa kanila, ang tunay na kalayaan ay hindi lamang nasusukat sa pagkakaroon ng sariling watawat at gobyerno kundi sa kakayahang mamuhay nang may seguridad, dignidad, at pag-asang para sa kinabukasan. At hanggat may mga pamilyang Pilipino ang humaharap sa mga suliraning ito, nananatiling hamon ang mga ganap na pagsasabuhay ng kalayaang ipinaglaban ng ating mga ninuno.
KALAYAANG PILIIN SA ARAW-ARAW
Sa huli, ang Araw ng Kalayaan ay hindi lamang paggunita sa makasaysayang pangyayari. Ito ay isang paalala na ang kalayaan ay bunga ng sakripisyo ng bawat Pilipinong nagkaroon ng isang layunin: ang magkaroon ng tinig at ng sariling pagkakakilanlan.
Ngunit kasabay ng kalayaang tinatamasa natin ngayon ang responsibilidad ng bawat mamamayan. Hindi nagtatapos ang pagiging malaya sa bawat watawat na iwinawagayway o sa pag awit ng pambansang awit. Sa halip, ito ay nakikita sa araw-araw na pagpili ng bawat Pilipino na maging tapat, responsable, at makabayan.
Sa patuloy na pagharap ng ating bansa sa bawat hamon ng panahon, nananatiling mahalaga ang pag aaral ng kasaysayan. Sapagkat ang kalayaang ating minana sa ating mga ninuno ay hindi lamang dapat ipinagdiriwang tuwing ika-12 ng Hunyo. Ito ay patuloy dapat na pangalagaan, pagyamanin, at patuloy na ipaglaban hanggang sa tuluyang matiyak na ang mga susunod na henerasyon ay mayroon ding mamanahin na isang bansang tunay na malaya.
MGA SANGGUNIAN:
[1] National Historical Commission of the Philippines. (2012, September 4). A tribute to the Philippine flag. https://nhcp.gov.ph/a-tribute-to-the-philippine-flag/
[2] National Historical Commission of the Philippines. (2012, September 6). The Philippine flag: Symbol of our sovereignty and solidarity. https://nhcp.gov.ph/the-philippine-flag-symbol-of-our-sovereignty-and-solidarity/
[3] National Historical Commission of the Philippines. (2013, May 27). United under one flag. https://nhcp.gov.ph/united-under-one-flag/
[4] National Historical Commission of the Philippines. (2020). The Philippine flag: Symbol of Filipino unity, love of country and national pride. https://nhcp.gov.ph/articles/the-philippine-flag-symbol-of-filipino-unity-love-of-country-and-national-pride/
[5] Official Gazette of the Republic of the Philippines. (1962, May 12). Proclamation No. 28, s. 1962. https://www.officialgazette.gov.ph/1962/05/12/proclamation-no-28-s-1962/
[6] Republic of the Philippines Senate Legislative Reference Bureau. (1964, August 4). Republic Act No. 4166: An Act changing the date of Philippine Independence Day from July Four to June Twelve and declaring July Four as Philippine Republic Day. https://issuances-library.senate.gov.ph/legislative-issuance/republic-act-no-4166
