‎𝗣𝗔𝗡𝗜𝗧𝗜𝗞𝗔𝗡: "Kandilang Nauupos" ni "Micaella A. Villanueva"

Disenyo ni: Summer Maggay

Inilathala ni: Kyla Shane Recullo

Petsang Inilathala: August 28, 2026

Oras na Inilathala: 8:18 AM

‎

Kategorya: Prosa

‎Tema: Hindi magiging pag-asa ng bayan ang mga kabataan, kung sila mismo ay wala nang nakikitang pag-asa sa bayan

 

Hindi ka makakasindi ng kandilang matagal nang naupos.

 

Maaari mo itong hawakan, pagmasdan, o hilinging muli itong magbigay-liwanag, ngunit wala na itong maiaalay kung ang apoy nito ay matagal nang hinayaang mamatay. Hindi sapat na paulit-ulit mong sabihing kaya pa nitong magbigay-liwanag. Ang kandila ay hindi nabubuhay sa panghihikayat lamang. Kailangan itong sindihan. Kailangang alagaan ito habang may apoy pa. Sapagkat kahit gaano katibay ang mitsa, darating ang panahong mauubos din ito kung walang magpapaypay sa apoy.

 

Marahil, ganoon din ang pag-asa.

 

Hindi ito kusang nananatili dahil lamang sinabi ng iba na naroon pa ito. Unti-unti itong nauupos sa bawat pangakong hindi natutupad, sa bawat pagkakataong pinipili ang katahimikan kaysa katotohanan, at sa bawat araw na mas madaling sumuko kaysa maniwala.

 

Bata pa lamang ako, itinuro na sa akin ang pangalan ng mga bayani. Si Rizal. Si Bonifacio. Si Mabini. Tinuruan akong humanga sa kanilang tapang at paniwalaang ang pagmamahal sa bayan ay sapat na dahilan upang ipaglaban ito.

 

Gaya nga ng sabi ni Rizal, "ang kabataan ang pag-asa ng bayan."

 

At naniwala ako.

 

Naniwala akong balang araw, kami naman ang magsisindi ng ilaw.

 

Ngunit walang nagturo sa amin kung paano magbigay-liwanag kapag kami mismo ang unti-unti nang nauupos. Kung ang bayan na aming kinalakihan ay nawawalan na rin ng ningning, ang mga tapat na tinatahimik habang ang mga makapangyarihan ay patuloy na nakakalusot, at ang mga pangakong paulit-ulit na inuulit ngunit bihirang tuparin.

 

Paano kami matututong maniwala na may liwanag pang naghihintay sa dulo?

 

Paano kami aasahang maging ilaw nito?

𝗣𝗔𝗡𝗜𝗧𝗜𝗞𝗔𝗡: “Ang Daang Hindi Mo Tinahak” ni Lyn Axzel G. Ganaba

Disenyo ni: Pryce Yunique Cabezas

Inilathala ni: Beatrice Isabel Miole

Petsang Inilathala: Agosto 27, 2026

Oras na Inilathala: 7:00 AM

Kategorya: Tula

Tema: Ang pagiging bulag ng kapangyarihan sa realidad.

Hindi ko hihilinging angkinin mo ang aking pangalan,

ni hindi ko rin nanaising umupo sa luklukang iyong kinagisnan.

Ngunit kung sa loob lamang ng isang araw

ay maisuot mo ang sinelas kong manipis na ang talampakan,

marahil hindi ko na kailangan pang magpaliwanag.

Tahakin mo ang umagang mas maaga pa sa liwanag.

Damhin mo ang baryang paulit-ulit kong binibilang,

na sa bawat bilang ay tila laging may kulang.

Makipagsiksikan ka sa jeep na wala nang puwang para sa isa pa.

Habang ang usok ay sumasakal sa bawat paghinga.

Pag-uwi mo, maupo ka sa hapag na sanay sa kakarampot.

Masdan mo kung paano ang isang pinggang kanin

ay natutong dumami sa gitna ng kapos at gutom. 

Pakinggan mo ang katahimikang bumabalot sa bawat hapunan,

mga salitang hindi kailanman nababanggit ng sino man.

At kung sakaling sumakit na ang iyong mga paa

at ang bawat hakbang ay tila bumibigat,

huwag mo munang kalimutan ang bigat na iyong tinahak.

Sapagkat hindi ang pagod ang nais kong iyong maunawaan,

kundi ang pangambang kasabay ng bawat hakbang.

At kapag dumating ang araw na isasauli mo na sa akin ang aking sinelas, 

wala na akong hihilingin pa. 

Dalhin mo lamang ang alikabok na naiwan sa iyong mga yapak. 

Nang sa susunod na magsalita ka tungkol sa mga tulad ko, 

maalala mong minsan kang naglakad bilang ako.

𝗟𝗜𝗧𝗘𝗥𝗔𝗥𝗬: “Floriography” by Rophe I. Castillo

Layout by: Courtney Joy Ocampo

Published by: Beatrice Isabel Miole

Date Published: August 26, 2026

Time Published: 7:00 AM

Category: Poetry 

Theme: My bouquet has flowers of every color

My bouquet features variety of colors and hues, 

A layered arrangement with complex messages that fuse. 

It embodies a full spectrum of floriography, 

Emotions that shows in picturesque pigment and nothing scruffy. 

The fiery clash of red next to the quiet peace of blue, 

The contrast of its pigment being a pleasing view. 

But the feeling of devotion and tranquility of each bloom, 

Flourishes together as it lets love and peace forever loom. 

The red blooms as it holds the words I cannot say, 

It’s petals burns like embers refusing to decay. 

Blue blossoms sway beneath the morning sky, 

Calm and quiet, where restless thoughts casually pass by. 

The processing grief of white lilies alongside the joy of daises, 

A whole chaos of mixed feelings and hazy memories. 

Torn between sorrow and hope’s embrace, 

But still finding beauty in every place. 

 The delicate white lilies lays on an empty chair, 

It’s fragrance fills the silence, lingering in the air. 

Yet daisies break through cracked pavement, blooming under trampled trust, 

As though hope is learning to grow and adjust. 

My bouquet is a heart, holding every emotions at once. 

Carrying every with unwavering perseverance. 

A tapestry of conflicting and synonymous hues, 

Woven tightly together where every petal imbues. 

I could have picked the roses, kept the warmth of what was mine, 

Or left the lilies somewhere far beyond the garden line. 

I could have kept the blue as the silence showed peace, 

Or pulled the daisies from the cracks and watch them cease. 

But here they are— my sorrow, joy, loss, and light, 

A thousand tangled colors in a single sight. 

And though each flowers carries feelings of it’s own. 

Together they become a heart that I have never shown. 

I hold them close, though the other petals speaks of pain, 

For some things must be carried through sunshine and rain. 

A heart was never meant to bloom in only one hue, 

Sometimes it takes a thousand flowers so it’s emotions brew.

𝗟𝗜𝗧𝗘𝗥𝗔𝗥𝗬: "Inhaling Depravity" by Gwen Agda

 

Published by: Julianne Faula Lugod 

Date Published: August 25, 2026

Time Published: 3:40 PM

Category: Prose

Theme: I live in a nation full of devils and it's citizens as prisoners.

 

"I can't breathe."

 

These were the final words spoken before the toxic breeze enveloped the peoples minds. The devils never needed chains. They stole our lungs first, then erased the memories of a time we could inhale so freely.

 

This world, saturated with polluted air that's filled with moral decay, consumes one's brain until their minds become shackled and tainted, while those who still possess a glimmer of hope in their eyes winds up blinded by the corrupted haze.

 

When will this tyranny cease? The longer I hold my breath—the more I see those with devilish horns, spewing immorality, and yet the ones that are blinded by them are pretending they can still inhale in this unbearable world.

 

But those who are now sightless once had the chance to see when the wind was still sweet, filled with promises and peace. Yet by the time the bitterness got to their tongues, they became blind, their lungs swallowing the propaganda.

 

I still hold out hope for those who cough up the poisoned air that fills their body. In their mind, they still notice the depravity in the land they walk, the atmosphere they breathe, and the people they see.

 

The imprisoned and impoverished have no choice but to walk blindly in the tines of pitch forks of those in control.

𝗟𝗔𝗧𝗛𝗔𝗟𝗔𝗜𝗡: "Libu-libong UPortunidad: Mga Kuwentong Hindi Sinusukat ng UPCAT Bago Ang Resulta" ni Yannah Descalso

 

Disenyo ni: Elerah Janika Geniza

Inilathala ni: Kyla Shane Recullo

Petsang Inilathala: August 25, 2026

Oras na Inilathala: 10:31 AM

 

Ilang araw na ang lumipas mula nang matapos ang University of the Philippines College Admission Test (UPCAT) 2027, ngunit tila hindi pa rin humuhupa ang sigaw na, "Lamunin mo ako, UP" sa puso at isipan ng mga estudyanteng nangangarap maging bahagi ng pamantasang matagal nang kinikilalang tahanan ng mga Iskolar ng Bayan.

 

Ang pagsisimula ng Agosto ay siya ring panibagong yugto para sa mga kabataang nangahas sumubok. Ayon sa ABS-CBN News, mahigit 150,000 ang inasahang kumuha ng 2-day na UPCAT ngayong taon sa 113 testing centers sa buong bansa, mas marami kumpara sa nakaraang taon.

 

Sa dami ng mga kabataang sabay-sabay humarap sa pagsusulit, bawat isa ay may dalang sariling kaba, paghahanda, at pag-asa. Hindi lamang basta entrance exam para sa marami, kundi kuwento ng mga estudyanteng piniling lumaban kahit hindi tiyak ang kahihinatnan, umaasang sa pagkakataong ito ay mabuksan ang pintuan patungo sa pangarap.

 

Sa pagkakataong ito, balikan natin ang mga eksena, kuwento, at karanasang sumibol sa UP.

 

 

KAHIT ANO, BASTA IKAW

 

Bukod sa test permit, lapis at eraser, tila may isa pang checklist na kailangan nilang kumpletuhin. Dala-dala nila ang mga pamahiing taon-taon nang ipinapasa ng mga naunang kumuha ng UPCAT.

 

May mga unang ipinapasok ang kanang paa sa testing room at kaliwang paa naman ang unang ginagamit sa paglabas, habang ang iba ay marahang sumisipa sa upuan bago lumabas ng silid, umaasang may maiiwang swerte. Mayroon ding nagsusuot ng kahit anong pula, mula sa kasuotan hanggang sa pinakakaraniwang pulang underwear, at naglalagay ng barya sa sapatos, sa paniniwalang maaari itong magdala ng suwerte.

 

Hindi rin nawawala ang mga ritwal na may kaugnayan sa mismong exam. May ilan na nagpapatasa ng kanilang lapis sa isang kasalukuyang estudyante o graduate ng UP, bilang paraan ng paghingi ng basbas bago harapin ang exam. Ngunit hindi lamang sa loob ng testing room umiikot ang mga pamahiin. May mga umiwas magpa-picture sa istatwa ng Oblation dahil sa pag-iingat na baka magdulot ito ng hindi magandang resulta.

 

Kahit pa iba-iba ang kanilang pinaniniwalaan, walang makapagbabago sa iisa nilang hangarin: ang makapasa. Kaya kung totoo man o hindi, marami pa rin ang sumusubok sapagkat sa isang pagkakataong pinapangarap ng marami, mas gugustuhin nilang gawin ang lahat ng maaari kaysa isipin kung may isang bagay pa silang dapat sinubukan.

 

Maaaring nakakatawa o simpleng biro lamang ang ilan sa mga ito. Ngunit sa likod ng bawat pamahiin ay naroon ang pag-asa, kaba, at kagustuhang makasiguro. Dahil kapag malaki ang pangarap, maging ang pinakamaliit na posibilidad ay nagiging dahilan upang kumapit.

 

Dahil sa dulo ng lahat ng ’yan, swerte man ang hinihingi o basbas ang hinahanap, nananatili pa rin ang isang tanong na hindi kayang sagutin ng kahit anong pamahiin:nakapag-review nga ba talaga?

 

 

AY REREBYUWHENBA?

 

Iba-iba ang naging paghahanda ng bawat isa bago sumabak sa UPCAT, lalo na kung kailan sila nagsimulang mag-review. May mga naghanda ilang buwan bago ang pagsusulit, habang ang iba ay ilang linggo o araw lamang bago ito. Mayroon ding mga naglaan ng oras para bumuo ng planner at study schedule, nag-enroll sa review center, o gumamit ng makakapal na reviewers at libro na halos araw-araw nilang binubuklat.

 

Para sa ilan, lalo pang naging hamon ang kaba habang papalapit ang araw ng pagsusulit. May mga napilitang mag-cram ilang araw bago ang exam, habang ang iba ay nagsabing stock knowledge na lamang ang kanilang naging sandata dahil wala nang sapat na panahong balikan ang mga reviewers.

 

Ngunit hindi naman pare-pareho ang oras at pagkakataong mayroon ang bawat estudyante para maghanda. May mga nagsabay ng pagrerebyu sa tambak na activities sa paaralan at iba pang responsibilidad sa bahay, kaya limitado ang oras na nailaan nila para sa UPCAT. Sa kabila nito, sinubukan pa rin nilang sulitin ang bawat libreng oras upang makapagbasa, makapagsagot ng practice tests, o kahit maibalik sa alaala ang mga araling matagal nang natutuhan.

 

Sa bawat pagpasok naman nila sa testing room, pantay-pantay nang hinahamon ang lahat ng pangarap, anuman ang naging paraan ng kanilang paghahanda. Maaaring magkakaiba ang haba ng oras at paraan ng kanilang pagrerebyu, ngunit iisa naman ang hangarin ng lahat: maging handa sa araw na matagal nilang hinihintay.

 

At tila sinubok pa ang determinasyong iyon. Sapagkat hindi lamang ang pagsusulit ang kinailangan nilang paghandaan. Maging ang kalangitan ay tila nagbigay ng panibagong hamon.

 

 

BASANFLOWER

 

Kasabay ng UPCAT ang walang tigil na pagbuhos ng ulan dulot ng bagyo. Mas bumigat ang trapiko, bumaha sa ilang lugar, at humaba ang biyahe papunta sa mga testing center. Sa halip na karaniwang araw ng pagsusulit, sinalubong ng mga estudyante ang malamig na hangin, basang kalsada, at madilim na langit.

 

Sa mga daan, kanya-kanyang diskarte ang mga estudyante upang makarating sa tamang oras. Ang ilan ay nagmamadaling tumakbo nang nakapayong, habang ang iba naman ay naglakad sa ilalim ng ulan matapos bumaba sa sasakyan. May mga basang sapatos, nakatiklop na payong, at unti-unting nababasang damit habang papalapit sa kanilang mga silid.

 

Hindi man naging maliwanag ang buong araw na iyon, hindi nila hinintay na tumila ang ulan bago humakbang pasulong. Gaya ng isang dilaw na bulaklak na nakayuko sa bigat ng ulan ngunit hindi tuluyang nalalanta, nanatili silang nakatayo, naghihintay sa liwanag na muling sisikat.

 

 

BAKIT LAPIS KITANG MAHAL?

 

Pagpasok sa testing room at pagsisimula ng pagsusulit, kanya-kanyang diskarte na ang lahat. May mga tutok na tutok sa bawat tanong, habang ang iba nama’y naglaan ng mas maraming oras sa mga bahaging kailangan nilang pag-isipan.

 

Sa paglipas ng oras, nagsimula ring maramdaman ang pressure. May mga sobrang tutok sa pagsagot kaya hindi namamalayang nauubos na pala ang oras. Mayroon din namang napapatingin sa katabi at napepressure kapag nakikitang mabilis itong sumasagot. Dahil dito, napipilitan ang ilan na bilisan ang pagsagot, laktawan ang ilang tanong, o hindi na basahin nang buo ang mga ito.

 

Habang papalapit ang oras ng pagtatapos, mas lalong naging mahalaga ang bawat minuto. Dahil kailangang habulin ang oras, may mga tanong na sinagutan na lamang agad at scratch paper na hindi na nagamit. Sa mga huling minuto, may mga sagot ding kinailangang hulaan dahil hindi na umabot ang oras, habang ang iba ay nakatapos naman nang maayos.

 

Paglabas ng testing room, tila iisa ang tanong ng lahat: "Kumusta exam?" Bihira ang may tiyak na sagot. May mga napapangiti dahil mas madali kaysa sa inaasahan, habang ang iba nama’y tahimik na lamang, dala ang pagod at pag-aalala.

 

Pero sa kabila ng magkakaibang sagot at naging karanasan, pare-pareho silang may isang bagay na ilang oras nilang hindi binitiwan, ang lapis. Dahil sa bawat sagot na isinulat, binura at pinili, kasama nila ito sa bawat tanong hanggang sa huling minuto.

 

 

 

HUWAG MO AKONG PASALAMATAN, UP!

 

Sa paglipas ng mga araw, may mga unti-unti nang tinatanggap ang anumang resulta. May mga nagsasabing sapat nang nasubukan nila. May mga naghahanda na rin sa kung ano mang susunod, lalo na kung hindi magiging pabor ang desisyon.

 

Ang UPCAT ay maaaring dalawang petsa lamang sa kalendaryo, ngunit para sa mga dumaan dito, isa itong mahabang paglalakbay. Nagsimula ito sa application at nagpatuloy sa mga gabing ipinagpalit ang pahinga para sa ilang pahina ng reviewer, sa mga umagang maagang bumangon, sa mga araw na kailangang pagsabayin ang lahat, hanggang sa pag-upo sa testing room dala ang pag-asang matagal nilang pinanghawakan.

 

Iyon ang hindi dapat mawala sa kuwento ng UPCAT. Hindi lamang kung ilan ang nasagutan nang tama o mali, kundi kung paano naging bahagi ng kanilang mga araw ang isang pangarap na minsang tila napakalayo. Dahil bago pa man mabuksan ang pahina ng resulta, nauna nang naisulat ang mas mahabang kuwento.

 

Kaya pagdating ng resulta, huwag hayaang isang listahan ang magsara sa kuwentong matagal nang nasimulan. Dalhin ninyo ang mga natutunan sa buong paglalakbay, ang tapang na humarap sa araw ng pagsusulit, at ang paninindigang nabuo bago pa man kayo humawak ng lapis at magsagot. Sapagkat maaaring matapos ang isang araw ng pagsusulit, ngunit hindi kailangang doon magtapos ang lahat ng bagay na nabuo ninyo habang patungo roon.

 

At marahil, iyon ang pinakamahalagang maiiwan sa kuwentong ito: hindi kailangang malaman agad ang wakas upang masabing naging mahalaga ang bawat pahina. May mga kuwentong hindi sinusukat sa kung paano sila nagtapos, kundi sa tapang ng mga taong piniling isulat ang mga ito.

SANGGUNIAN;

Sanchez, E. (2026, August 1). Thousands take UPCAT 2027 as UP expects 153,000 examinees nationwide. ABS-CBN News.

https://www.abs-cbn.com/news/nation/2026/8/1/thousands-take-upcat-2027-as-up-expects-153-000-examinees-nationwide-0854

𝗟𝗜𝗧𝗘𝗥𝗔𝗥𝗬: "With You From Dusk Till Dawn" by Gwen Agda

 

Layout by: Riyan Louise Quitollo

Published by: Kyla Shane Recullo

Date Published: August 25, 2026

Time Published: 9:55 AM

Category: Prose

Theme: I watched the sun burn

 

"It's too bright." I whisper, gazing at the burning sun.

This hot scorching aura greeting my fragile skin as I remain still. Some say it burns their skin, leaving a harsh mark on their body, but maybe it's this mark that makes us feel human—that we're actually alive.

 

And it is this, the same star that has seen me through every season of change, making me feel alive despite remaining still, burning away with no change in itself. It has watched me through every peak and every valley, seeing my mortal life develop from childhood into adolescence in mere seconds.

 

The faded sunburns on my skin remind me of the moments they left a mark, from when I saw the sol as larger. Yet perhaps it's the sun's way of indicating that I've matured beyond those burns.

 

Now when I look up, it's still there. Older, quieter, but still burning. And I realize—we grew up together. I gradually gathered its burn scars on my skin, while it imprinted on me and awaited the arrival of a new day filled with light. A beautiful warm sun destined to witness both my personal journey and the collective fall of humanity for eternity.

 

If I could repay what it has given to me, I'd spread my ashes into the air, where the sun invigorates it with its stellar light, and let it see my final act after witnessing my development over the years.

 

The sun was relentless but faithful. It watched me grow, but yet I only saw it burn.

𝗕𝗔𝗟𝗜𝗧𝗔𝗡𝗚 𝗜𝗦𝗣𝗢𝗥𝗧𝗦: "Anton Della, naiuwi ang silver medal sa SEA Open Water meet" ni Mary Joanne Tuyan

 

Disenyo ni: Dhenmar Lusanta 

Inilathala ni: Julianne Faula Lugod

Petsang Inilathala: Agosto 25, 2026 

Oras na Inilathala: 9:38 AM 

‎Ipinakita ng Palarong Pambansa standout, Anton Paulo Dominick Della, ang kaniyang husay sa kaniyang international debut matapos masungkit ang silver medal sa men's 10-kilometer, 18-19 age group sa 4th Southeast Asia Open Water Championships sa Boracay noong Agosto 21.

‎

‎Nagtala ang 17-taong-gulang na swimmer mula sa San Fernando, La Union, ng 2 oras at 20 segundo upang pumangalawa sa kaniyang age group sa kursong 1.6-kilometer sa Boracay Newcoast.

‎

‎Dinala ng binata ang kaniyang magandang momentum mula sa nakaraang palarong pambansa sa Agusan del Sur kung saan nakauwi siya ng apat na gintong medalya.

‎

‎Sa unang bahagi ng karera, kumapit si Della sa lead pack at gumamit ng drafting upang makatipid ng lakas dahil naging maalon ang tubig sa ikalima at ikaanim na round.

‎

‎Sa huling 500 metro, pinakawalan ni Della ang kanyang lakas upang masungkit ang ikalawang pwesto sa kaniyang age group.

‎

‎ "I swam a tactical race by trying to keep myself in the lead pack. You need to last long in this kind of race, so I drafted behind the lead swimmers," ani Della, na ibinahagi ang kanyang estratehiya sa karera.

‎

‎Hindi pa rito nagtatapos ang ipakikita na husay ni Della dahil sasabak siya muli sa mixed relay sa sabado, Agosto 22, kung saan makakatambal niya sina Alex Tiu, Graziella Sophia Ato at Nuche Veronica Ibit, kung saan bawat swimmer ay lalangoy ng 1,500 metro.

 

SANGGUNIAN:

[1] ‎Inquirer.net. (2026, Aug 21). Palaro standout Anton Della wins silver in SEA Open Water meet. Inquirer. https://sports.inquirer.net/691343/palaro-standout-anton-della-wins-silver-in-sea-open-water-meet/amp

𝗕𝗔𝗟𝗜𝗧𝗔: "Senado, magpapatupad ng mahigpit na oversight sa Pax Silica” ni John Resty Merano

Disenyo ni: Dhenmar Lusanta 

Inilathala ni: Julianne Faula Lugod 

Petsang Inilathala: Agosto 24, 2026

Oras na Inilathala: 5:23 PM 

 

Sinabi ni Senate President Sherwin Gatchalian na babantayan ng Senado ang Pax Silica initiative upang matiyak ang pangmatagalang benepisyong pang-ekonomiya nito nang hindi isinasakripisyo ang kalikasan, soberanya, at karapatan ng mga lokal na komunidad.

 

Ayon kay Gatchalian, maaaring lumikha ang inisyatibo ng 200,000 direktang trabaho at hanggang 800,000 oportunidad sa trabaho habang isinasagawa ang konstruksyon.

 

Layunin nitong ilipat ang bansa mula sa low-value semiconductor assembly at entry-level Business Process Outsourcing (BPO) tungo sa high-value technology sector.

 

Tiniyak naman ng mga kinatawan ng Bases Conversion and Development Authority (BCDA) na sasagutin ng mga dayuhang investor ang pangangailangan ng proyekto sa imprastraktura, tubig, at kuryente nang hindi umaasa sa kapital ng pamahalaan o nagpapabigat sa kasalukuyang power grid.

 

Inaasahang magsisimula ang pangunahing infrastructure development sa huling bahagi ng 2027, habang inaasahang papasok ang unang manufacturing locator sa 2028.

 

Isasagawa naman ang mineral processing operations sa magkakahiwalay na regional nodes sa labas ng New Clark City upang maiayon ang mga pasilidad sa mga lokasyon ng pagmimina.

 

Pinangunahan ni Senate Committee on Environment, Natural Resources and Climate Change Chairman Raffy Tulfo ang pagsusuri sa proyekto, partikular sa usapin ng sovereign land ownership at toxic processing waste.

 

Iginiit ni Tulfo ang agarang pagpasa ng National Land Use Act upang magkaroon ng malinaw na balangkas sa paggamit ng lupa, maprotektahan ang kapaligiran, at maiwasan ang hindi kontroladong development sa mga vulnerable sector.

 

Hiniling naman ni Sen. Bam Aquino ang tumpak na census ng mga pamilyang maaaring maapektuhan ng proyekto matapos mapansin ang pagkakaiba sa opisyal na bilang at mga pahayag ng komunidad tungkol sa posibleng displacement.

 

Iginiit din ni Aquino na dapat magkaroon ng binding guarantees mula sa BCDA na walang demolition na isasagawa nang walang naunang kasunduan sa mga maaapektuhang komunidad.

 

Samantala, kinilala ni Sen. Francis Pangilinan ang potensiyal ng Pax Silica na makatulong sa bansa na lumipat mula sa pag-export ng hilaw na mineral tungo sa advanced manufacturing at artificial intelligence (AI) industries.

 

Binigyang-diin ni Pangilinan na kailangang matiyak ang katuparan ng mga pangako sa technology transfer at mga safeguard laban sa polusyon, displacement, at iba pang epekto sa kapaligiran.

 

Patuloy na susuriin ng Senado ang proyekto upang matiyak na maisasakatuparan ang mga pangakong pang-ekonomiya habang napoprotektahan ang kapaligiran, komunidad, at karapatan ng mga maaapektuhan.

 

MGA SANGGUNIAN:

[1] Fernandez, B. (2026, August 17). Gatchalian vows ‘strict Senate oversight’ over Pax Silica. BusinessMirror. https://share.google/T0ZGuDpAE25Ef5deC

 

[2] Gatchalian, W. (2026, August 16). Gatchalian: Senate to maintain strict oversight over Pax Silica initiative. Win Gatchalian. https://share.google/L6EFy5AotVJkTPK51

 

[3] Superable, R. (2026, August 16). Senate to keep close watch on Pax Silica. Manila Standard. https://share.google/jhTyZdKzC2evV8Dck

 

[4] TVN. (2026, August 16). Gatchalian: Senate to keep strict watch on Pax Silica. The Voice Newsweekly. https://share.google/50FEGQBdO2EaGz1SS

 

[5] Valente, C. S. (2026, August 17). Senate to maintain strict oversight over Pax Silica initiative. Manila Times. https://share.google/dphkic1glbNT10wkk

𝗟𝗔𝗧𝗛𝗔𝗟𝗔𝗜𝗡𝗚 𝗣𝗔𝗡𝗚-𝗔𝗚𝗛𝗔𝗠: "Lihim na Alkimya: Ang Sining ng Pagpapaalsa ng Sourdough" ni Keira Loraine Lagarde

 

Disenyo ni: Dhenmar Lusanta

Inilathala ni: Rianna Isabel M. Tan

Petsang Inilathala: Agosto 24, 2026

Oras na Inilathala: 4:53 PM

Sino ang mag-aakala na sa loob ng isang simpleng piraso ng tinapay na ating kinakain, may nagaganap na proseso araw at gabi na siyang humuhubog sa kabuuang kalidad nito?

Ang baking ay isa sa mga pinakanakatutuwang gawain, lalo na ang paggawa ng sourdough bread. Sa kabila ng atensyong natatanggap ng tinapay na ito, madalas na sa pisikal na anyo lamang nakatuon ang mga tao nang hindi nakikilala ang proseso sa likod ng buhay na kalikasan ng sourdough—ang arabinoxylans (AX) o mga fiber. Ang pag-unawa sa prosesong ito ang susi upang ang simpleng gawain ay maging hakbang tungo sa functional nutrition kung saan ang pagkain ay naglilingkod na sa ating kalusugan bago pa man natin ito matikman.

PAANO GUMAGANA ANG ARABINOXYLANS (AX)?

Kung ang tinapay ay isang gusali, ang mga AX fiber ang nagsisilbing mga bakal na haligi nito. Ayon sa isang pananaliksik noong 2025 sa Vrije Universiteit Brussel na pinangunahan ni Victor Gonzalez Alonso, ang pagpapayaman sa harina gamit ang mga AX fiber ay nagpapabago sa sourdough sa pamamagitan ng pag-arte bilang isang pundasyon o structural scaffold para sa masa. 

Gumagana ang mga fiber na ito tulad ng mga mikroskopikong sponge na nagpapataas ng paghahawak ng tubig at kapal ng masa. Ito ang tumutulong sa tinapay na mapanatili ang hugis nito at mas epektibong makulong ang mga carbon dioxide bubbles, kaya nakakamit ang hinahanap-hanap na magaan na tekstura.

Bukod dito, nagbibigay rin sila ng ligtas na kapaligiran at tuloy-tuloy na pagkain para sa lactic acid bacteria (isang grupo ng mga kapaki-pakinabang at "friendly" bacteria), na nagtitiyak ng mas matatag na pagpapaalsa at mas malusog na tinapay na mayaman sa probiotics. 

Ang maasim na sourdough ay nagpapagana sa mga likas na enzyme na nagbabago sa AX, na naghihiwalay rito sa mas maliliit at madaling matunaw na mga bahagi upang maging maayos ang panloob na mekanismo ng masa.

ANG LABORYO NG GUT HEALTH: PREBIOTICS VS. PROBIOTICS 

Upang maunawaan kung bakit itinuturing na "superfood" ang sourdough, kailangan nating makilala ang pagkakaiba ng mga manggagawa at ng panggatong sa loob ng ating digestive system. 

Ang mga prebiotic ay mga fiber na hindi natutunaw ng katawan na nagsisilbing pagkain para sa friendly bacteria na nakatira na sa iyong tiyan. Ang mga probiotic naman ay ang "friendly" bacteria na matatagpuan sa sourdough starter.

Karamihan sa mga komersyal na tinapay ay mabilis na ginagawa gamit ang commercial yeast kaya nananatiling matigas at buo ang mga gluten. Ngunit sa sourdough, ang mga bacteria ay naglalaan ng ilang oras upang i-pre-digest ang masa. Bago mo pa man ito makagat, naisagawa na ng mga manggagawa ang paghihiwalay sa mga kumplikadong protina at starch kaya magaan ito sa tiyan at naiiiwasan ang pakiramdam ng pagkabundat o "food coma" pagkatapos kumain.

ANG RESULTA: TINAPAY NA SIKSIK SA NUTRISYON

Ang panloob na prosesong ito ng pre-digestion ang mismong dahilan kung bakit maganda ang sourdough sa kalusugan. Sa panahong ito, winawasak ng lactic acid bacteria ang gluten at pinaiiral ang pagkawala ng bisa ng mga phytate. Dahil ang mga "anti-nutrient" na ito ay karaniwang humaharang sa pagtanggap ng mineral sa katawan, ang pagtatanggal sa kanila ay nagbibigay-daan upang mas masipsip ng iyong katawan ang mga mahahalagang nutrisyon tulad ng zinc at magnesium.

Bukod dito, ang mga fiber ng arabinoxylans ay gumagana bilang mga likas na prebiotic na nagsisilbing mahalagang pagkain para sa mga malulusog na bacteria sa iyong digestive system. Bagama't ang mga sourdough starter ay medyo kakaibang tingnan habang gumagalaw at bumubula sa mga bidyo sa internet, ang isang piraso ng tinapay na ito ay naghahatid ng napakaraming benepisyo na kailangan ng katawan ng tao.

MGA SANGGUNIAN:

Alonso, V. G. (2025). Impact of arabinoxylan-enriched wheat flour on sourdough production [Doctoral dissertation, Vrije Universiteit Brussel]. https://share.google/AwZsyGxPsLxHBJgbs

Mayo Clinic Health System. (2024, January 23). Sourdough bread: Health benefits and why it’s good for your gut. https://communityhealth.mayoclinic.org/featured-stories/sourdough-bread-benefits

Mayo Clinic. (2025, April 25). Probiotics and prebiotics: What you should know. https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/nutrition-and-healthy-eating/expert-answers/probiotics/faq-20058065

Phys.org. (2026, January 17). What really happens inside sourdough? Scientists uncover the secret life of wheat fibers. https://share.google/LIJCeA6v0yKPhejbT

𝗣𝗔𝗡𝗜𝗧𝗜𝗞𝗔𝗡: "Hindi Kukupas ang Nakatagong Kasalanan" ni Gwen Agda

 

Inilathala ni: Mardin Rheyziel Nungay

Petsang Inilathala: Agosto 24, 2026

Oras na Inilathala: 1:07 PM

Kategorya: Prosa

Paksa: Likod ng Simbahan

"Bakit po puno ng dugo ang inyong mga kamay?"

Tanong ng isang bata sa pastor na paalis ng simbahan. Hindi sumagot ang pastor, dahil sa mata ng bata, patuloy na tumutulo ang dugo ng mga taong nagkasala sa kaniyang mga kamay.

At sa likod ng simbahang iyon ay nagkalat ang mga tuyong duguang kamay, ngunit malaya pa ring naglilibot ang mga nagmamay-ari ng bisig nito. Nagdarasal nang taimtim ngunit patuloy pa ring dumadaloy ang dugo mula sa kanilang mga braso na ibinubunyag ang mantsa ng kanilang mga kasalanan.

Ang mga dugong ito ay umaagos hanggang sa kanilang mga yapak; gayon pa man, walang sinuman ang tumitingin sa ibaba—sila ay nananatiling nasa taas nakatunganga, kung saan hindi nila nakikita ang kanilang mga makasalanang pagkakamali. Ngunit nakikita ng mga maliliit na bata ang mga yapak na ito, subalit hindi binibigyang-pinapansin ng nagkasala nito.

Nagtaka ang paslit sa kamangmangan ng matanda, dahil sa mata ng mga bata, ang bakuran ng simbahan ay nababalot pa rin ng pulang bahid ng marka. Ngunit sa mga mata ng may gulang, malinis pa rin ang itinakda.

Nakakatawa, hindi ba? Ang simbahan na bahay ng kapatawaran. At sa likod nito, bahay ng mga dahilan at kasalanan.

"Isang beses lang naman."

"Hindi naman masasaktan ang iba."

"Patatawarin din naman ako."

Ang mga dahilang iyan ba ay makapapawi ng mga yapak at may bahid na iniiwan nila? Wala ba silang hiya sa mga magkukuskos sa kanilang mga duguang kamay?

Sa lugar kung saan bulag ang simbahan, nagagawa ng tao ang kahit anumang kasalanan. Maaari silang ngumiti nang may inosenteng mukha, ngunit ang mga yapak na kanilang iniiwan ay mananatiling lubha.

Walang nakakakita sa mga madugong yapak na iyon, maliban sa mga kabataan na hindi napapansin kung saan patungo ang mga bakas—sa lugar kung saan itim ang basbas.

𝗟𝗜𝗕𝗔𝗡𝗚𝗔𝗡: "Ariana Grande, isinama si Cynthia Erivo sa London Concert" ni John Resty Merano

 

Disenyo ni: Dhenmar Lusanta

Inilathala ni: Mardin Rheyziel Nungay

Petsang Inilathala: Agosto 24, 2026

Oras na Inilatala: 12:42 PM

Inimbitahan ni Ariana Grande si Cynthia Erivo bilang special guest sa Eternal Sunshine Tour concert sa O2 Arena, London, noong Agosto 16, kung saan muling nagsama ang dalawang Wicked stars sa entablado.

Naging sorpresa sa mga manonood ang paglitaw ni Erivo sa ikalawang gabi ng London shows ni Grande, na kasalukuyang isinasagawa bilang bahagi ng kaniyang tour.

 

Ginampanan nina Grande at Erivo ang mga karakter na sina Glinda at Elphaba sa pelikulang Wicked at sequel nitong Wicked: For Good. Nakatanggap din ang dalawa ng Oscar nominations para sa kanilang pagganap sa unang pelikula.

 

Sa kanilang reunion, magkasamang nagtanghal ang dalawa ng "For Good" na sinundan ng "Get Happy/Happy Days Are Here Again"  bago matapos ang concert.

 

Ipinagpapatuloy ni Ariana ang Eternal Sunshine Tour, na ipinangalan sa kaniyang ikapitong studio album. Nakatakdang magtapos ang tour sa O2 Arena sa Setyembre 1 matapos ang 10 London dates.

 

Matapos ang tour, plano ni Ariana na pansamantalang bawasan ang kaniyang public appearances upang makapagpahinga mula sa sunod-sunod na promotional activities at public scrutiny.

 

MGA SANGGUNIAN:

Copeland, M. (2026, August 16). Ariana Grande brings out ‘Wicked’ co-star Cynthia Erivo for ‘Happy Days’ and ‘For Good’ at Eternal Sunshine London show. Variety. https://variety.com/2026/music/news/ariana-grande-cynthia-erivo-eternal-sunshine-london-wicked-1236835738/

 

Hudgins, R. (2026, August 17). Ariana Grande brings out ‘Wicked’ costar Cynthia Erivo during London ‘Eternal Sunshine Tour’ show. Us Weekly. https://www.usmagazine.com/entertainment/news/ariana-grande-brings-out-wicked-costar-cynthia-erivo-during-show/

 

O’Brien, C. (2026, August 16). Ariana Grande surprises fans with special guest for ‘mesmerising’ duet on second night of London tour shows. The Sun. https://www.thesun.co.uk/tvandshowbiz/40077919/ariana-grande-surprise-cynthia-erivo-london-tour/

Web Desk. (2026, August 17). Ariana Grande brings out Cynthia Erivo amid performance in London. Geo News. https://www.geo.tv/latest/677891-ariana-grande-brings-out-cynthia-erivo-for-surprise-for-good-performance-in-london

𝗕𝗔𝗟𝗜𝗧𝗔: "Pamamaril ng estudyante sa Ateneo de Zamboanga, kumitil ng dalawang estudyante” ni John Resty Merano

  

Disenyo ni: Monique Baban 

Inilathala ni: Julianne Faula Lugod 

Petsang Inilathala: Agosto 24, 2026 

Oras na Inilathala: 11:07 AM 

Nasawi ang dalawang estudyante matapos ang pamamaril ng isang Grade 8 student sa Ateneo de Zamboanga University (AdZU) sa Zamboanga City noong Martes, Agosto 18.

 

Kinumpirma ng AdZU ang pagkamatay ng dalawang indibidwal, kabilang ang isang Grade 10 student at ang itinuturong suspek na nasawi matapos ang insidente sa Junior High School campus.

 

Ayon sa mga awtoridad, dalawang baril ang dinala ng suspek sa paaralan, kabilang ang isang karaniwang pistola at isa pang baril na may conversion upang magmukhang assault rifle.

 

Natagpuan din ng mga pulis ang bag na pinaniniwalaang ginamit ng suspek sa pagdadala ng mga baril, kasama ang isang magazine ng bala.

 

Iniimbestigahan ng mga awtoridad kung paano nakapasok ang suspek sa paaralan dala ang mga baril, kabilang ang posibilidad na nagkaroon ng pagkukulang sa pag-iingat ng isang baril na pagmamay-ari ng isang opisyal ng Bureau of Customs (BOC).

 

Pansamantalang inalis sa puwesto ang nasabing opisyal habang iniimbestigahan ang pagmamay-ari at pangangalaga sa baril na iniulat na nagmula sa kaniyang kagamitan.

 

Samantala, sinusuri ng mga imbestigador ang gaming at messaging history ng suspek upang matukoy ang mga posibleng dahilan sa likod ng insidente, ayon kay Interior Secretary Jonvic Remulla.

 

Iniulat din ng mga awtoridad na nag-livestream ang suspek habang isinasagawa ang insidente, habang patuloy na sinusuri ang mga kuha mula sa closed-circuit television (CCTV) at mga pahayag ng mga saksi.

 

Agad na inilikas ang mga estudyante matapos ang pamamaril, habang sinuspinde ng AdZU ang klase sa lahat ng antas at hiniling sa mga magulang at tagapag-alaga na sundin ang mga itinakdang proseso para sa ligtas na pag-uwi ng kanilang mga anak.

 

Nakipag-ugnayan ang AdZU sa mga awtoridad at nagtatag ng mga opisyal na daluyan ng komunikasyon upang magbigay ng beripikadong impormasyon sa publiko.

 

Iniutos naman ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang masusing imbestigasyon sa insidente at hinikayat ang pagpapatibay ng mga hakbang para sa kaligtasan ng mga paaralan.

 

Habang ang Department of Education (DepEd) ay nagpaabot ng psychological first aid para sa mga apektadong mag-aaral at kawani ng paaralan upang matulungan silang harapin ang epekto ng insidente.

 

Hinimok ni Remulla ang publiko na unahin ang kaligtasan ng mga bata at pinaalalahanan ang mga may-ari ng baril na panatilihin ang wastong pangangalaga at responsableng paggamit ng kanilang mga armas.

 

Patuloy pa rin na iniimbestigahan ng mga awtoridad ang buong pangyayari at iba pang salik na maaaring makatulong sa pagtukoy sa mga dahilan ng insidente.

 

MGA SANGGUNIAN:

[1] Agonoy, L. D. (2026, August 18). Ateneo de Zamboanga confirms 2 dead in campus shooting. Inquirer.net. https://share.google/byzgeJ75kvF9mNSrp

 

[2] Mangaluz, J. (2026, August 18). DILG investigates shooter's gaming, chat history in Ateneo de Zamboanga shooting. GMA News. https://share.google/bMEtLVq5G2rLRBWJg

 

[3] Gomez, J. (2026, August 18). Student kills schoolmate and himself in livestreamed Philippine school attack, official says. AP NEWS. https://share.google/851Xl1NCztWy4TEAK

 

[4] Guinto, J. (2026, August 18). Student killed in Philippines Catholic school shooting. BBC. https://share.google/4WdL7I2IVutvPTEOW

 

[5] Patinio, F. (2026, August 18). BOC relieves father of Ateneo de Zamboanga shooting suspect. Philippine News Agency. https://share.google/mj8oN4CThgFfx6mmL

 

[6] Sajid, I. (2026, August 18). 4 killed, 9 injured in shooting at high school in southern Philippines. Anadolu Ajansı. https://share.google/II55VX0TXkSyq99fb